Bu test neyi ölçer? Bu test, sosyal ortamlarda ne kadar çekindiğinizi, yani başkalarının yanında kolayca tedirgin olma, dikkat çekmekten ve yanlış bir şey yapmaktan kaygılanma eğiliminizi ölçer. Sorular, kamu malı olan ve her amaçla serbestçe kullanılabilen Uluslararası Kişilik Madde Havuzu'nun (IPIP) "sosyal çekingenlik" (N4, self-consciousness) ölçeğinden alınmıştır. Türkçe ifadeler sitemiz tarafından çevrilmiştir.
Önemli bir çerçeve: Bu test sosyal anksiyete bozukluğu (sosyal fobi) için bir tanı ya da tarama aracı değildir; bir kişilik özelliğini ölçer. Tanı, bir ruh sağlığı uzmanının yapacağı klinik görüşmeyle konur.
Utangaçlık ile sosyal kaygı arasındaki fark nedir?
Utangaçlık ve sosyal ortamlarda bir miktar çekingenlik çok yaygındır ve kendi başına bir sorun değildir. Sosyal anksiyete bozukluğunda ise başkalarınca olumsuz değerlendirilme korkusu yoğundur, aylarca sürer, kişi korktuğu durumlardan kaçınır ya da onlara büyük bir sıkıntıyla katlanır ve bu durum okul, iş ya da ilişkilerde belirgin bir kayba yol açar. Farkı ve sosyal kaygının nasıl azaltılabileceğini sosyal anksiyete nasıl yenilir yazısında ayrıntılı anlattım. Belirtileri tek tek sosyal fobi belirtileri yazısında ele aldım.
Nasıl uygulanır?
On ifadenin her birinin sizi ne kadar tanımladığını seçin. Belirli bir günü değil, genel olarak kendinizi düşünün. Seçenekler "Beni hiç tanımlamıyor" (1 puan) ile "Beni tamamen tanımlıyor" (5 puan) arasındadır. Dört ifade ters puanlanır: örneğin "Tanımadığım ortamlarda rahat ederim" ifadesine "Beni tamamen tanımlıyor" demek 1 puan getirir. Toplam puan 10 ile 50 arasında değişir ve yüksek puan daha fazla çekingenliği gösterir.
Puanınız nasıl yorumlanır?
| Toplam puan | Madde ortalaması | Sosyal ortamlarda çekingenlik |
|---|---|---|
| 10 ile 24 | 1,0 ile 2,4 | Düşük |
| 25 ile 35 | 2,5 ile 3,5 | Orta |
| 36 ile 50 | 3,6 ile 5,0 | Yüksek |
IPIP ölçekleri için resmi bir norm ya da kesme puanı yoktur. Bu aralıklar, madde ortalamasını cevap ölçeğinin alt, orta ve üst bölümlerine ayıran betimleyici aralıklardır.
Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?
Yüksek puan, sosyal ortamlarda belirgin biçimde çekindiğinizi gösterir. Göstermediği şey şudur: sosyal anksiyete bozukluğunuz olduğu anlamına gelmez; düşük puan da yaşadığınız zorluğun önemsiz olduğunu göstermez. Kaygının ne kadar sürdüğü, sizi hangi durumlardan uzak tuttuğu ve hayatınızı ne kadar kısıtladığı ancak bir uzmanla yapılacak görüşmede değerlendirilebilir. Genel kaygı belirtilerinizi değerlendirmek için anksiyete testi, kaygının türleri ve tedavisi için anksiyete nedir yazısı tamamlayıcı olabilir.
Sosyal kaygı nasıl azaltılabilir?
Sosyal kaygıyı en çok besleyen şey kaçınmadır: korkulan durumdan uzak durmak kısa vadede rahatlatır, ama kaygının "tehlikeli" mesajını güçlendirir. Kademeli olarak korkulan durumlarla karşılaşmak ve bu sırada kendini gözlemek yerine dikkati dışarıya, kişiye ve konuşmaya vermek araştırılmış yöntemlerin temelidir. Sosyal anksiyete bozukluğunda bilişsel davranışçı terapi ilk basamak tedavilerdendir; gerekli durumlarda psikiyatrik değerlendirmeyle ilaç tedavisi de seçenekler arasındadır.
Kimler için uygundur?
Bu test 18 yaş üstü yetişkinler için hazırlanmıştır. Çocuk ve ergenlerde sosyal kaygı, aileden de bilgi alınarak bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Ne zaman profesyonel destek almalı?
Sosyal ortamlara ilişkin kaygınız aylardır sürüyorsa, sizi okula ya da işe gitmekten, yeni insanlarla tanışmaktan veya söz almaktan alıkoyuyorsa, bu durumlara katlanmak için alkol kullanıyorsanız ya da buna süregiden bir mutsuzluk eşlik ediyorsa bir klinik psikolog ya da psikiyatristle görüşmeniz yerinde olur. Kimden destek alacağınızdan emin değilseniz psikolog mu psikiyatrist mi yazısı yol gösterebilir.
