Depresyon

Anhedoni Testi - Eskisi Gibi Zevk Alabiliyor musunuz?

Kl. Psk. Büşra Bulut10 Soru~3 dk
Anhedoni Testi - Eskisi Gibi Zevk Alabiliyor musunuz?

Bu test neyi ölçer? Bu test, son iki haftada keyif alma ve istek duyma kapasitenizde bir azalma olup olmadığını değerlendirir: bir şeyi yaparken hissedilen keyif, yaklaşan bir şeyi heyecanla bekleme, başlamak için istek ve enerji bulma, insanlarla birlikteyken yakınlık hissi, duyusal deneyimlerden alınan zevk ve iyi haberlere verilen içten karşılık. Anhedoni, belirgin biçimde azalmış ilgi ya da zevk olarak tanımlanır ve depresyonun temel belirtilerinden biridir (Der-Avakian ve Markou, 2012; Treadway ve Zald, 2011). Sorular, anhedoni araştırmalarındaki kavramlara dayanılarak sitemiz için özgün olarak yazılmıştır; klinikte kullanılan anhedoni ölçeklerinin maddeleri kullanılmamıştır.

Önemli bir çerçeve: Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır, kesme puanı yoktur ve depresyon ya da başka bir ruhsal bozukluk tanısı koymaz.

Acil durum: Kendinize zarar vermeyi ya da yaşamınıza son vermeyi düşünüyorsanız bu testin sonucunu beklemeyin. Hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Bu düşünceler, puanınız ne olursa olsun hemen destek almayı gerektirir.

Soru 1 / 100 / 10 tamamlandı

Eskiden keyifle yaptığım şeyleri yaparken artık o keyfi hissetmiyorum.

Anhedoni yalnızca zevk alamamak mı?

Anhedoni uzun süre yalnızca "zevk kaybı" olarak anlaşıldı. Bugün araştırmacılar onu birkaç basamağı olan bir süreç olarak ele alıyor: bir şeyi isteme, onun için çaba gösterme, onu heyecanla bekleme ve o anı yaşarken keyif alma (Rizvi ve ark., 2016). Bir şeyden hoşlanmak ile onu istemek beyinde farklı süreçlere dayanır (Berridge ve Robinson, 2003). Bu yüzden bazı kişiler bir şeyi yaptıklarında hâlâ keyif alabildikleri hâlde ona başlamak için istek bulamaz; bazılarında ise asıl kayıp o anki keyiftedir (Treadway ve Zald, 2011). Beklentiyle gelen haz ile o anda yaşanan hazzın ayrı bileşenler olduğu da ölçek geliştirme çalışmalarında gösterilmiştir (Gard ve ark., 2006).

BasamakGündelik görünümü
İsteme ve motivasyonBir şeyi yapmak için içinde istek ve enerji bulamamak
BeklentiYaklaşan güzel bir şeyi iple çekmemek
O anki keyifSevdiği şeyi yaparken eskisi kadar zevk almamak
Sosyal ve duyusal keyifİnsanlarla birlikteyken ya da duyusal deneyimlerde karşılık hissetmemek

Anhedoninin türlerini, nedenlerini ve nasıl ele alındığını anhedoni nedir yazısında ayrıntılı anlattım.

Nasıl uygulanır?

Her ifadenin son iki haftada sizin için ne sıklıkla geçerli olduğunu seçin: "Hiçbir zaman" (1 puan) ile "Neredeyse her zaman" (5 puan) arasında. Kendinizi eskiden olduğunuz hâlle karşılaştırarak yanıtlayın. İki ifade ters puanlanır: bir şeyi yapmak için istek duyabildiğinizi ve keyfi fark edip tadını çıkarabildiğinizi söylemek puanı düşürür. Toplam puan 10 ile 50 arasında değişir ve yüksek puan keyif alma kapasitesinde daha fazla azalmayı gösterir.

Puanınız nasıl yorumlanır?

Toplam puanMadde ortalamasıKeyif kaybı işaretleri
10 ile 241,0 ile 2,4Belirgin değil
25 ile 352,5 ile 3,5Bazı işaretler
36 ile 503,6 ile 5,0Belirgin

Bu test için bir norm ya da kesme puanı yoktur. Aralıklar, madde ortalamasını cevap ölçeğinin alt, orta ve üst bölümlerine ayıran betimleyici aralıklardır.

Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

Yüksek puan, keyif alma ve istek duyma kapasitenizde belirgin bir azalma yaşadığınızı gösterir. Göstermediği şey şudur: depresyon tanısı koymaz. Anhedoni depresyonda sık görülür, ancak başka ruhsal durumlarda, uzun süreli stres döneminde ve bazı tıbbi durumlarda da ortaya çıkabilir (Der-Avakian ve Markou, 2012). Araştırmacılar, uzun süreli stresin beynin ödül sistemini etkileyerek anhedoniye zemin hazırlayabileceğini öne süren modeller üzerinde çalışıyor (Pizzagalli, 2014). Yeni bir ilaca başladıktan sonra duygularınızın belirgin biçimde küntleştiğini fark ettiyseniz bunu ilacı yazan hekiminizle konuşun; ilacınızı kendi başınıza bırakmayın.

Keyif kaybına çökkünlük, uyku ya da iştah değişikliği, yorgunluk veya değersizlik duygusu eşlik ediyorsa depresyon testi belirtilerinizi daha kapsamlı değerlendirir. Depresyonun belirtilerini ve tedavi seçeneklerini depresyon nedir yazısında anlattım.

Keyif alma kapasitesi yeniden canlanabilir mi?

Evet, altta yatan durum ele alındığında keyif alma kapasitesi çoğu zaman yeniden canlanabilir. Depresyonda etkinliği araştırmalarla gösterilmiş yaklaşımlardan biri davranışsal aktivasyondur: istek gelmesini beklemeden, kişinin değerleriyle bağlantılı küçük etkinlikleri adım adım günlük hayata geri getirmek. Yirmi altı randomize kontrollü çalışmayı kapsayan bir meta-analizde davranışsal aktivasyon, kontrol koşullarına göre depresif belirtileri anlamlı biçimde daha fazla azalttı (Ekers ve ark., 2014). İyi anları fark etme becerisini güçlendirmek için mindfulness egzersizleri yazısına da göz atabilirsiniz.

Kimler için uygundur?

Bu test 18 yaş üstü yetişkinler için hazırlanmıştır. 18 yaş altındaki gençlerde ruh hali değerlendirmesi, aileden de bilgi alınarak bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Ne zaman profesyonel destek almalı?

Zevk alamama hâli iki haftadan uzun sürüyorsa, buna çökkünlük, uyku ya da iştah değişikliği, yorgunluk veya değersizlik duygusu eşlik ediyorsa, işinizi, ilişkilerinizi ya da kendinize bakımınızı sürdürmekte zorlanıyorsanız bir psikiyatrist ya da klinik psikologla görüşmeniz yerinde olur. Kimden destek alacağınızdan emin değilseniz psikolog mu psikiyatrist mi yazısı yol gösterebilir. Hayatın yaşamaya değmediği ya da kendinize zarar verme düşünceleri beliriyorsa beklemeden 112'yi arayın.

Kaynaklar

  • Treadway, M. T. ve Zald, D. H. (2011). Reconsidering anhedonia in depression: lessons from translational neuroscience. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 35(3), 537 ile 555. DOI
  • Der-Avakian, A. ve Markou, A. (2012). The neurobiology of anhedonia and other reward-related deficits. Trends in Neurosciences, 35(1), 68 ile 77. DOI
  • Rizvi, S. J., Pizzagalli, D. A., Sproule, B. A. ve Kennedy, S. H. (2016). Assessing anhedonia in depression: potentials and pitfalls. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 65, 21 ile 35. DOI
  • Berridge, K. C. ve Robinson, T. E. (2003). Parsing reward. Trends in Neurosciences, 26(9), 507 ile 513. DOI
  • Gard, D. E., Gard, M. G., Kring, A. M. ve John, O. P. (2006). Anticipatory and consummatory components of the experience of pleasure: a scale development study. Journal of Research in Personality, 40(6), 1086 ile 1102. DOI
  • Pizzagalli, D. A. (2014). Depression, stress, and anhedonia: toward a synthesis and integrated model. Annual Review of Clinical Psychology, 10, 393 ile 423. DOI
  • Ekers, D., Webster, L., Van Straten, A., Cuijpers, P., Richards, D. ve Gilbody, S. (2014). Behavioural activation for depression; an update of meta-analysis of effectiveness and sub group analysis. PLoS ONE, 9(6), e100100. DOI

Sık sorulan sorular

Bu yazıyla ilgili en sık merak edilenleri kısaca derledim.

Anhedoni nedir?
Anhedoni, normalde keyif veren etkinliklerden zevk alma ve onları isteme kapasitesinin belirgin biçimde azalmasıdır. Bir tanı değil, bir belirtidir; en sık depresyonda görülür, ancak uzun süreli stres ve bazı tıbbi durumlarda da ortaya çıkabilir.
Bu test bir tanı koyar mı?
Hayır. Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından hazırlanmış özgün bir testtir. Geçerlik çalışması yapılmamıştır ve klinik değerlendirmenin yerine geçmez.
Puanım ne anlama geliyor?
Toplam puan 10 ile 50 arasındadır. 10 ile 24 belirgin bir keyif kaybı işareti olmadığını, 25 ile 35 bazı azalma işaretlerini, 36 ile 50 belirgin azalma işaretlerini gösterir. Bu aralıklar betimleyicidir; bir norma ya da kesme puanına dayanmaz.
Hiçbir şeyden zevk alamamak depresyon mu demek?
Her zaman değil. Belirgin zevk kaybı depresyonun temel belirtilerinden biridir, ancak tek başına tanı koydurmaz. Uzun süreli stres, tükenmişlik, bazı tıbbi durumlar ve ilaçlar da benzer bir tablo yaratabilir. Bu ayrım bir uzman değerlendirmesiyle yapılır.
Anhedoni geçer mi?
Çoğu zaman evet. Altta yatan durum ele alındığında keyif alma kapasitesi yeniden canlanabilir. İsteğin gelmesini beklemeden küçük adımlarla harekete geçmeyi hedefleyen davranışsal aktivasyon, depresyonda etkinliği araştırmalarla gösterilmiş yaklaşımlardan biridir.
Hiçbir şey hissetmiyorum, ne yapmalıyım?
Bu his iki haftadan uzun sürüyorsa ya da işinizi ve ilişkilerinizi etkiliyorsa bir psikiyatrist ya da klinik psikologla görüşün. Hayatın yaşamaya değmediğini düşünüyor ya da kendinize zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız beklemeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Yeni Bir Adım

Terapi sürecine başlamak için hazır mısınız?

Sorularınız için iletişime geçebilir veya randevunuzu kolayca planlayabilirsiniz.

İlgili Testler

Diğer Psikolojik Testler