Anksiyete

Bedensel Belirti Testi (PHQ-15) - Bedensel Şikâyetleriniz Sizi Ne Kadar Rahatsız Ediyor?

Kl. Psk. Büşra Bulut15 Soru~4 dk
Bedensel Belirti Testi (PHQ-15) - Bedensel Şikâyetleriniz Sizi Ne Kadar Rahatsız Ediyor?

Bu test neyi ölçer? Bu tarama, Hasta Sağlığı Anketi'nin bedensel belirtiler bölümü olan PHQ-15'e dayanır. On beş soru, son dört haftada mide ağrısı, sırt ve baş ağrısı, göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, yorgunluk ve uyku sorunu gibi yaygın bedensel belirtilerin sizi ne kadar rahatsız ettiğini sorar. Sonuç, bedensel belirti yükünüzün düzeyini gösterir (Kroenke ve ark., 2002). PHQ ölçekleri ücretsizdir; geliştiricileri, ölçeklerin izin gerekmeden çoğaltılabileceğini, çevrilebileceğini ve yayımlanabileceğini belirtir. Sorular ölçeğin İngilizce aslından kendi çevirimizdir.

Önemli bir çerçeve: Bu test bedensel belirtilerin nedenini söylemez. Aynı belirtiler tıbbi bir hastalıktan, bir ilacın yan etkisinden, stres ve kaygıdan ya da bunların birlikteliğinden kaynaklanabilir. Belirtilerin tıbbi bir nedeni olup olmadığı önce bir hekim tarafından değerlendirilmelidir. Bu test hekim muayenesinin yerine geçmez ve tanı koymaz.

Acil durum: Ezici ya da baskı şeklinde göğüs ağrısı, kola, çeneye veya sırta yayılan ağrı, ani ve şiddetli nefes darlığı, bayılma ya da aniden başlayan çok şiddetli bir baş ağrısı yaşıyorsanız testi beklemeyin; hemen 112'yi arayın.

Soru 1 / 150 / 15 tamamlandı

Son 4 hafta içinde, mide ağrısı sizi ne kadar rahatsız etti?

Nasıl uygulanır?

Her soruda, son dört hafta içinde o belirtinin sizi ne kadar rahatsız ettiğini seçin: "Hiç rahatsız etmedi" (0 puan), "Biraz rahatsız etti" (1 puan) ya da "Çok rahatsız etti" (2 puan). Toplam puan 0 ile 30 arasında değişir. Adet sancısıyla ilgili soru kadınlar içindir; erkekler bu soruda "Hiç rahatsız etmedi" seçeneğini işaretler. Test birkaç dakika sürer.

Puanınız nasıl yorumlanır?

Toplam puanBedensel belirti düzeyi
0 ile 4Minimal
5 ile 9Düşük
10 ile 14Orta
15 ile 30Yüksek

Bu aralıklar, ölçeği geliştiren araştırmacıların belirlediği 5, 10 ve 15 kesme puanlarına dayanır; bu puanlar düşük, orta ve yüksek bedensel belirti düzeyini ayırır (Kroenke ve ark., 2002; Kroenke ve ark., 2010). Almanya'da beş binden fazla kişiyle yapılan temsilî bir toplum araştırmasında ortalama puan kadınlarda 4,3, erkeklerde 3,4 bulunmuştur (Kocalevent ve ark., 2013). PHQ'nun bedensel, kaygı ve depresif belirtiler formunun Türkçe sürümünün geçerli ve güvenilir olduğu gösterilmiştir (Yazıcı Güleç ve ark., 2012).

Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

Ölçeğin geliştirildiği altı bin hastalık çalışmada, PHQ-15 puanı yükseldikçe günlük işlevsellik basamak basamak azaldı; belirtilere bağlı güçlük, iş günü kaybı ve sağlık hizmeti kullanımı arttı (Kroenke ve ark., 2002). Yani yüksek puan, bedensel belirtilerin hayatınızı ne kadar zorlaştırdığına dair önemli bir işarettir. Göstermediği şey şudur: belirtilerin nedenini ya da bir hastalığı göstermez; somatik belirti bozukluğu, panik bozukluk ya da başka bir tanı koymaz.

Bedensel belirtiler, depresyon ve kaygı çoğu zaman birlikte görülür (Kroenke ve ark., 2010). Bedensel belirtilere endişe ve gerginlik eşlik ediyorsa anksiyete testi, isteksizlik ve çökkünlük eşlik ediyorsa depresyon testi fikir verebilir.

Bedensel belirtiler kaygıyla ilişkili olabilir mi?

Evet. Tıbbi bir neden dışlandıktan sonra da sürebilen çarpıntı, nefes darlığı, göğüste sıkışma ya da boğazda düğümlenme hissi kaygının bedendeki karşılığı olabilir. Panik atakta bu belirtilerin neden ortaya çıktığını panik atağın bedensel belirtileri yazısında, boğazdaki takılma hissini boğazda yumru hissi yazısında anlattım. Kaygının genel işleyişi için anksiyete rehberine bakabilirsiniz.

Bedensel belirtiler nasıl ele alınır?

İlk adım her zaman tıbbi değerlendirmedir. Belirtileri açıklayan bir hastalık bulunmadığı hâlde şikâyetler sürüyorsa, araştırmalar kişinin etkin biçimde katıldığı yaklaşımları öne çıkarıyor: işlevsel bedensel yakınmalarla ilgili sistematik derlemelere dayanan bir değerlendirmede egzersiz ve psikoterapi gibi aktif yöntemler, pasif fiziksel uygulamalardan daha etkili göründü (Henningsen ve ark., 2007). Aynı değerlendirme, bedensel ve psikolojik bakış açılarının dengeli biçimde birlikte ele alınmasını ve hekimle düzenli, güvene dayalı bir ilişkiyi önemli buluyor. İlaç tedavisi gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Kimler için uygundur?

Bu test 18 yaş üstü yetişkinler için uygundur. Çocuk ve ergenlerde bedensel yakınmalar önce çocuk hekimi tarafından değerlendirilmelidir.

Ne zaman profesyonel destek almalı?

Yeni başlayan, giderek artan ya da sizi endişelendiren her bedensel belirti için önce bir hekime başvurun. Tıbbi değerlendirmeler yapıldığı hâlde belirtiler sürüyorsa, işinizi ve ilişkilerinizi etkiliyorsa ya da belirtiler hakkındaki kaygı gününüzün büyük bölümünü kaplıyorsa bir klinik psikologla görüşmeniz yerinde olur. Kimden destek alacağınızdan emin değilseniz psikolog mu psikiyatrist mi yazısı yol gösterebilir.

Kaynaklar

  • Kroenke, K., Spitzer, R. L. ve Williams, J. B. W. (2002). The PHQ-15: validity of a new measure for evaluating the severity of somatic symptoms. Psychosomatic Medicine, 64(2), 258 ile 266. DOI
  • Kroenke, K., Spitzer, R. L., Williams, J. B. W. ve Löwe, B. (2010). The Patient Health Questionnaire somatic, anxiety, and depressive symptom scales: a systematic review. General Hospital Psychiatry, 32(4), 345 ile 359. DOI
  • Kocalevent, R. D., Hinz, A. ve Brähler, E. (2013). Standardization of a screening instrument (PHQ-15) for somatization syndromes in the general population. BMC Psychiatry, 13, 91. DOI
  • Yazıcı Güleç, M., Güleç, H., Şimşek, G., Turhan, M. ve Aydın Sünbül, E. (2012). Psychometric properties of the Turkish version of the Patient Health Questionnaire, Somatic, Anxiety, and Depressive Symptoms. Comprehensive Psychiatry, 53(5), 623 ile 629. DOI
  • Henningsen, P., Zipfel, S. ve Herzog, W. (2007). Management of functional somatic syndromes. The Lancet, 369(9565), 946 ile 955. DOI

Sık sorulan sorular

Bu yazıyla ilgili en sık merak edilenleri kısaca derledim.

PHQ-15 nedir?
PHQ-15, Hasta Sağlığı Anketi'nin 15 yaygın bedensel belirtiyi soran bölümüdür. Her belirti 0 ile 2 arasında puanlanır ve toplam puan 0 ile 30 arasında değişir. Ücretsizdir ve dünyada bedensel belirti yükünü taramak için yaygın olarak kullanılır.
Bu test bir tanı koyar mı?
Hayır. Bu test bir tarama aracıdır; bedensel belirtilerin sizi ne kadar rahatsız ettiğini gösterir, nedenini göstermez. Belirtilerin tıbbi bir nedeni olup olmadığı hekim muayenesiyle değerlendirilir.
Puanım ne anlama geliyor?
0 ile 4 minimal, 5 ile 9 düşük, 10 ile 14 orta, 15 ile 30 yüksek düzeyde bedensel belirti yükünü gösterir. Bu aralıklar, ölçeği geliştiren araştırmacıların belirlediği 5, 10 ve 15 kesme puanlarına dayanır.
Erkekler adet sorusunu nasıl yanıtlamalı?
Adet sancısıyla ilgili soru kadınlar içindir. Erkekler bu soruda "Hiç rahatsız etmedi" seçeneğini işaretler; bu nedenle erkeklerde ulaşılabilecek en yüksek puan pratikte 28'dir.
Bedensel belirtiler psikolojik olabilir mi?
Stres ve kaygı çarpıntı, nefes darlığı, mide şikâyetleri ve kas ağrısı gibi gerçek bedensel belirtilere yol açabilir. Ancak bir belirtinin psikolojik kaynaklı olduğuna ancak tıbbi nedenler hekim tarafından değerlendirildikten sonra karar verilebilir.
Önce doktora mı, psikoloğa mı gitmeliyim?
Bedensel belirtilerde ilk adım hekimdir. Tıbbi değerlendirme yapıldığı hâlde belirtiler sürüyor ve hayatınızı etkiliyorsa, stres ve kaygının rolünü bir klinik psikologla ele almak yardımcı olur. Ezici göğüs ağrısı, ani nefes darlığı ya da bayılmada beklemeden 112'yi arayın.

Yeni Bir Adım

Terapi sürecine başlamak için hazır mısınız?

Sorularınız için iletişime geçebilir veya randevunuzu kolayca planlayabilirsiniz.

İlgili Testler

Diğer Psikolojik Testler