Benlik ve Kişisel Gelişim

Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Testi - Anda Ne Kadar Kalabiliyorsunuz?

Kl. Psk. Büşra Bulut12 Soru~3 dk
Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Testi - Anda Ne Kadar Kalabiliyorsunuz?

Bu test neyi ölçer? Mindfulness testi, bilinçli farkındalığın günlük yaşamınızdaki işaretlerini dört yönden değerlendirir: dikkatinizi şimdiki ana getirebilmek, yaptığınız işin farkında olmak, yaşadıklarınıza yargılamadan bakabilmek ve hemen tepki vermeden durabilmek. Sorular, bilinçli farkındalık araştırmalarındaki kavram tanımlarına (Kabat-Zinn, 2003; Bishop ve ark., 2004; Baer ve ark., 2006) dayanılarak sitemiz için özgün olarak yazılmıştır. Araştırmalarda sık kullanılan Bilinçli Farkındalık Ölçeği (MAAS; Brown ve Ryan, 2003) ve Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği (FFMQ; Baer ve ark., 2006) bu testte kullanılmamıştır.

Önemli bir çerçeve: Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır, kesme puanı yoktur ve herhangi bir durum için tanı koymaz. Puanınız bir başarı notu değil, kendinize dair bir gözlemdir.

Soru 1 / 120 / 12 tamamlandı

Biriyle konuşurken dikkatimin dağıldığını fark ettiğimde, onu yeniden karşımdakinin söylediklerine getirebilirim.

Bilinçli farkındalık (mindfulness) nedir?

Bilinçli farkındalık, en yaygın tanımıyla, dikkati bilerek, şimdiki ana ve yargılamadan yöneltmekle ortaya çıkan farkındalıktır (Kabat-Zinn, 2003). Kavramı ölçülebilir kılmak için bir araya gelen araştırmacılar iki bileşenli bir tanım önerdi: birincisi, dikkatin o anda yaşanan deneyimde tutulacak biçimde düzenlenmesi; ikincisi, bu deneyime merak, açıklık ve kabulle yaklaşılması (Bishop ve ark., 2004). Yani bilinçli farkındalık zihni boşaltmak ya da hiçbir şey düşünmemek değildir; dikkatin nerede olduğunu fark etmek ve onu nazikçe geri getirmektir.

Farklı ölçeklerin maddelerini birlikte inceleyen bir çalışma, bilinçli farkındalığın tek bir şey olmadığını, birbirinden ayrışan beş yönü bulunduğunu gösterdi (Baer ve ark., 2006). Sonraki araştırmalarda bu yönler dikkat, betimleme, yargısızlık, tepkisizlik ve gözlem başlıkları altında toplandı (Quaglia ve ark., 2016). Bu test bunlardan günlük yaşamda en kolay fark edilen dört kavramı ele alır.

Bilinçli farkındalığın yönüNe anlama gelir?Testte karşılığı
Şimdiki ana dikkatDikkatin dağıldığını fark edip onu yeniden o ana getirebilmek1 ile 3. sorular
Farkında davranmaGündelik işleri ne yaptığını bilerek yapmak4 ile 6. sorular
YargısızlıkDuygu ve düşüncelere iyi ya da kötü damgası vurmadan bakabilmek7 ile 9. sorular
TepkisizlikBir duygu ya da duyum yükseldiğinde hemen harekete geçmeden durabilmek10 ile 12. sorular

Nasıl uygulanır?

Her ifadenin son birkaç ayda sizin için ne sıklıkla geçerli olduğunu seçin: "Hiçbir zaman" ile "Neredeyse her zaman" arasında. Olmasını istediğiniz hâli değil, gerçekte olanı düşünün. Altı ifade (örneğin telefonu ne için elinize aldığınızı unutmak ya da güne "kötü bir gün" damgası vurmak) farkındalığın azlığını anlatır ve ters puanlanır: bunlar ne kadar sık geçerliyse puan o kadar düşer. Toplam puan 12 ile 60 arasında değişir ve yüksek puan, günlük yaşamda daha fazla bilinçli farkındalık işaretini gösterir.

Puanınız nasıl yorumlanır?

Toplam puanMadde ortalamasıBilinçli farkındalık işaretleri
12 ile 291,0 ile 2,4Az
30 ile 422,5 ile 3,5Orta düzeyde
43 ile 603,6 ile 5,0Belirgin

Bu test için bir norm ya da kesme puanı yoktur. Aralıklar, madde ortalamasını cevap ölçeğinin alt, orta ve üst bölümlerine ayıran betimleyici aralıklardır. Araştırmalarda kullanılan ölçeklerin puanları bu teste uygulanamaz.

Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

Puanınız, dikkatinizi ve yaşadıklarınıza yaklaşımınızı kendi gözünüzden yansıtır. Göstermediği şeyler şunlardır: düşük puan dikkatinizde bir sorun ya da bir ruhsal bozukluk olduğunu göstermez; yüksek puan da "iyi meditasyon yaptığınız" anlamına gelmez. Bilinçli farkındalığı kişinin kendi bildirimiyle ölçmenin sınırları vardır: bir eleştiri yazısı, insanların kendi farkındalık becerilerine dair bildirimlerinin gerçek davranışla örtüştüğüne dair kanıtın yetersiz olduğunu ve uygulama deneyimi arttıkça soruların farklı anlaşılabildiğini vurgular (Grossman, 2011). Bu yüzden sonucu kesin bir ölçüm olarak değil, üzerine düşünülecek bir gözlem olarak okuyun.

Bilinçli farkındalığın ne olduğunu ve ne olmadığını bilinçli farkındalık bir moda mı yazısında, meditasyonla farkını mindfulness ve meditasyon arasındaki fark yazısında anlattım.

Zihin neden sürekli başka yerde?

Zihnin dağılması bir kusur değil, insan zihninin olağan hâlidir. Akıllı telefonla gün içinde anlık bildirim toplayan bir çalışmada insanların, o anda olmayan şeyleri neredeyse o anda olanlar kadar sık düşündüğü ve bunun genellikle onları daha mutsuz ettiği bulundu (Killingsworth ve Gilbert, 2010). Bilinçli farkındalık uygulamaları zihnin dağılmasını durdurmayı değil, dağıldığını daha erken fark etmeyi hedefler. Aynı düşüncelerin zihninizde dönüp durduğunu fark ediyorsanız ruminasyon testi tamamlayıcı olabilir.

Bilinçli farkındalık geliştirilebilir mi?

Evet. 88 randomize kontrollü çalışmayı ve 5.787 katılımcıyı birleştiren bir meta-analizde bilinçli farkındalık eğitimleri, kişilerin bildirdiği farkındalık düzeyinde küçük ile orta arası artışlar sağladı ve bu artışlar ruh sağlığındaki olumlu değişimlerle orta düzeyde ilişkiliydi (Quaglia ve ark., 2016). Yani bu testte ölçülen şey sabit bir kişilik özelliği değil, alıştırmayla değişebilen bir beceridir. Günlük hayata eklenebilecek kısa uygulamaları mindfulness egzersizleri yazısında anlattım.

Mindfulness temelli programlar işe yarıyor mu?

Bilinçli farkındalığın sağlık alanındaki yolculuğu, kronik ağrısı olan hastalar için geliştirilen on haftalık bir stres azaltma programıyla başladı; 51 hastayla yapılan bu ilk çalışma kontrol grubu olmayan bir ön çalışmaydı (Kabat-Zinn, 1982). Bugün kanıt çok daha geniştir. 209 çalışmayı ve 12.145 katılımcıyı kapsayan bir meta-analizde bilinçli farkındalık temelli terapiler orta düzeyde etkili bulundu; etki özellikle kaygı, depresyon ve stresi azaltmada belirgindi ve bilişsel davranışçı terapiden farklı değildi (Khoury ve ark., 2013). Sağlıklı yetişkinlerle yapılan 29 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programı (MBSR) stres üzerinde büyük, kaygı ve depresyon belirtileri üzerinde orta düzeyde etki gösterdi (Khoury ve ark., 2015).

Daha sıkı ölçütlerle yapılan bir derleme ise beklentiyi dengeler: etkin kontrol gruplu 47 çalışmada meditasyon programları kaygı, depresyon ve ağrıda küçük ile orta arası iyileşme sağladı, ancak ilaç, egzersiz ya da diğer davranışçı tedavilerden üstün olduklarına dair kanıt bulunmadı (Goyal ve ark., 2014). Yineleyen depresyonda bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi (MBCT), dokuz randomize çalışmanın 1.258 hastasının verileriyle yapılan bir meta-analizde 60 haftalık izlemde depresyonun yinelenme riskini azalttı (Kuyken ve ark., 2016). Stres karşısında ne kadar zorlandığınızı stres testi ile, kendinize nasıl davrandığınızı öz şefkat testi ile görebilirsiniz.

Mindfulness herkese iyi gelir mi?

Her zaman değil. 83 çalışmayı inceleyen bir sistematik derlemede meditasyon uygulamaları sırasında ya da sonrasında olumsuz deneyim bildirenlerin oranı yüzde 8,3 bulundu; en sık bildirilenler kaygı ve depresif belirtilerdi ve bu deneyimler daha önce ruhsal bir sorunu olmayan kişilerde de görülebiliyordu (Farias ve ark., 2020). Yoğun bir çökkünlük, travma belirtileri ya da zorlayıcı kaygı yaşıyorsanız uygulamalara tek başınıza değil, bu alanda eğitimli bir uzman eşliğinde başlamanız daha güvenlidir.

Kimler için uygundur?

Bu test 18 yaş üstü yetişkinler için hazırlanmıştır. Daha önce meditasyon yapmış olmanız gerekmez; sorular gündelik yaşamdan durumları sorar. Test bir başkasını değerlendirmek için değil, kendi deneyiminizi fark etmeniz için tasarlanmıştır.

Ne zaman profesyonel destek almalı?

Dikkatinizi toplayamamak, sürekli zihninizde yaşamak ya da duygularınıza hemen kapılmak işinizi ve ilişkilerinizi belirgin biçimde zorluyorsa, buna yoğun kaygı, çökkünlük ya da uyku sorunları eşlik ediyorsa bir uzmanla görüşmeniz yerinde olur. Bilinçli farkındalığı düzenli ve yapılandırılmış biçimde öğrenmek isterseniz Bursa'da yürüttüğüm mindfulness temelli çalışmalar sayfasına bakabilirsiniz. Kimden destek alacağınızdan emin değilseniz psikolog mu psikiyatrist mi yazısı yol gösterebilir.

Kaynaklar

  • Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144 ile 156. DOI
  • Bishop, S. R., Lau, M., Shapiro, S., Carlson, L., Anderson, N. D., Carmody, J., Segal, Z. V., Abbey, S., Speca, M., Velting, D. ve Devins, G. (2004). Mindfulness: A proposed operational definition. Clinical Psychology: Science and Practice, 11(3), 230 ile 241. DOI
  • Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J. ve Toney, L. (2006). Using self-report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 13(1), 27 ile 45. DOI
  • Brown, K. W. ve Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822 ile 848. DOI
  • Quaglia, J. T., Braun, S. E., Freeman, S. P., McDaniel, M. A. ve Brown, K. W. (2016). Meta-analytic evidence for effects of mindfulness training on dimensions of self-reported dispositional mindfulness. Psychological Assessment, 28(7), 803 ile 818. DOI
  • Grossman, P. (2011). Defining mindfulness by how poorly I think I pay attention during everyday awareness and other intractable problems for psychology's (re)invention of mindfulness: Comment on Brown et al. (2011). Psychological Assessment, 23(4), 1034 ile 1040. DOI
  • Killingsworth, M. A. ve Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006), 932. DOI
  • Kabat-Zinn, J. (1982). An outpatient program in behavioral medicine for chronic pain patients based on the practice of mindfulness meditation: Theoretical considerations and preliminary results. General Hospital Psychiatry, 4(1), 33 ile 47. DOI
  • Khoury, B., Lecomte, T., Fortin, G., Masse, M., Therien, P., Bouchard, V., Chapleau, M.-A., Paquin, K. ve Hofmann, S. G. (2013). Mindfulness-based therapy: A comprehensive meta-analysis. Clinical Psychology Review, 33(6), 763 ile 771. DOI
  • Khoury, B., Sharma, M., Rush, S. E. ve Fournier, C. (2015). Mindfulness-based stress reduction for healthy individuals: A meta-analysis. Journal of Psychosomatic Research, 78(6), 519 ile 528. DOI
  • Goyal, M., Singh, S., Sibinga, E. M. S., Gould, N. F., Rowland-Seymour, A., Sharma, R., Berger, Z., Sleicher, D., Maron, D. D., Shihab, H. M., Ranasinghe, P. D., Linn, S., Saha, S., Bass, E. B. ve Haythornthwaite, J. A. (2014). Meditation programs for psychological stress and well-being: A systematic review and meta-analysis. JAMA Internal Medicine, 174(3), 357 ile 368. DOI
  • Kuyken, W., Warren, F. C., Taylor, R. S., Whalley, B., Crane, C., Bondolfi, G., Hayes, R., Huijbers, M., Ma, H., Schweizer, S., Segal, Z., Speckens, A., Teasdale, J. D., Van Heeringen, K., Williams, M., Byford, S., Byng, R. ve Dalgleish, T. (2016). Efficacy of mindfulness-based cognitive therapy in prevention of depressive relapse: An individual patient data meta-analysis from randomized trials. JAMA Psychiatry, 73(6), 565 ile 574. DOI
  • Farias, M., Maraldi, E., Wallenkampf, K. C. ve Lucchetti, G. (2020). Adverse events in meditation practices and meditation-based therapies: A systematic review. Acta Psychiatrica Scandinavica, 142(5), 374 ile 393. DOI

Sık sorulan sorular

Bu yazıyla ilgili en sık merak edilenleri kısaca derledim.

Mindfulness testi neyi ölçer?
Bu test, bilinçli farkındalığın günlük yaşamınızdaki işaretlerini dört yönden değerlendirir: dikkatinizi şimdiki ana getirebilmek, yaptığınız işin farkında olmak, yaşadıklarınıza yargılamadan bakabilmek ve hemen tepki vermeden durabilmek.
Bu test bilimsel bir ölçek mi?
Hayır. Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından bilinçli farkındalık araştırmalarındaki kavramlara dayanarak hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır ve tanı koymaz.
Puanım ne anlama geliyor?
Toplam puan 12 ile 60 arasındadır. 12 ile 29 günlük yaşamda az, 30 ile 42 orta düzeyde, 43 ile 60 belirgin bilinçli farkındalık işaretini gösterir. Bu aralıklar betimleyicidir; bir norma ya da kesme puanına dayanmaz.
Düşük puan bende bir sorun olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. Zihnin dağılması ve işleri fark etmeden yapmak insan zihninin olağan özellikleridir ve yoğun, stresli dönemlerde artar. Düşük puan bir tanı ya da dikkat sorunu göstergesi değildir; yalnızca bilinçli farkındalığın şu sıralar günlük yaşamınızda az yer bulduğunu gösterir.
Bilinçli farkındalık sonradan geliştirilebilir mi?
Evet. Randomize kontrollü çalışmaları birleştiren bir meta-analizde bilinçli farkındalık eğitimleri, kişilerin bildirdiği farkındalık düzeyinde küçük ile orta arası artışlar sağlamıştır. Bu bir yetenek değil, düzenli alıştırmayla gelişebilen bir beceridir.
Mindfulness için meditasyon yapmak şart mı?
Oturarak yapılan meditasyon bilinçli farkındalığı geliştirmenin yollarından biridir, tek yolu değildir. Yemek yerken, yürürken ya da birini dinlerken dikkati bilerek o ana getirmek de bir uygulamadır. Yoğun çökkünlük, travma belirtileri ya da zorlayıcı kaygı yaşıyorsanız uygulamalara bir uzman eşliğinde başlamanız daha güvenlidir.

Yeni Bir Adım

Terapi sürecine başlamak için hazır mısınız?

Sorularınız için iletişime geçebilir veya randevunuzu kolayca planlayabilirsiniz.

İlgili Testler

Diğer Psikolojik Testler