Benlik ve Kişisel Gelişim

İmposter (Sahtekar) Sendromu Testi - Başarılarınıza Rağmen Yetersiz mi Hissediyorsunuz? (12 Soru)

Kl. Psk. Büşra Bulut12 Soru~3 dk
İmposter (Sahtekar) Sendromu Testi - Başarılarınıza Rağmen Yetersiz mi Hissediyorsunuz? (12 Soru)

Bu test neyi ölçer? İmposter (sahtekar) sendromu testi, başarılarınızı kendinize mal etmekte ne kadar zorlandığınızı ve yetersizliğinizin bir gün "ortaya çıkacağı" kaygısını ne sıklıkla yaşadığınızı dört yönden değerlendirir: başarıyı dış nedenlere bağlama, açığa çıkma kaygısı, övgü ve takdire verilen tepkiler ve kendini kanıtlama çabası. Sorular, imposter fenomeni kavramına (Clance ve Imes, 1978) dayanılarak sitemiz için özgün olarak yazılmıştır. Bu alanda sık kullanılan Clance İmpostor Fenomeni Ölçeği (Chrisman ve ark., 1995) bu testte kullanılmamıştır.

Önemli bir çerçeve: Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır, kesme puanı yoktur ve imposter sendromu, depresyon ya da başka bir durum için tanı koymaz. İmposter sendromunun kendisi de bir tanı değildir.

Soru 1 / 120 / 12 tamamlandı

Bir sınavdan, mülakattan ya da sunumdan iyi bir sonuçla çıktığımda aklıma ilk gelen, koşulların bu sefer bana denk geldiğidir.

İmposter sendromu nedir?

İmposter sendromu (sahtekar sendromu ya da imposter fenomeni), nesnel başarılara rağmen kişinin aslında yeterince yetenekli olmadığına, çevresindekileri yanılttığına ve bunun bir gün anlaşılacağına inanmasıdır. Kavram, akademik ve mesleki olarak çok başarılı kadınlarla yürütülen terapi çalışmalarından doğdu: bu kadınlar elde ettikleri derecelere ve saygınlığa rağmen aslında zeki olmadıklarını ve kendilerini başarılı sananları kandırdıklarını düşünmeye devam ediyordu (Clance ve Imes, 1978). Sonraki araştırmalar kavramı, başarıyı kendi yeteneğine değil aşırı çabaya ya da talihli dış koşullara bağlama ve yetersizlik gizlenemez hâle geldiğinde "sahtekar" olarak ortaya çıkma korkusu olarak tanımladı (Pannhausen ve ark., 2022).

İmposter sendromu bir hastalık mı?

Hayır. Adında "sendrom" geçse de imposter fenomeni tanı konabilen bir durum değildir; hem klinik örneklemlerde hem de genel toplumda görülen bir deneyim olarak ele alınır (Mak ve ark., 2019). DSM-5-TR ya da ICD-11 gibi tanı sistemlerinde yer almaz. Bu yüzden bu test "sizde imposter sendromu var" gibi bir sonuç vermez; bu duyguları ne sıklıkla yaşadığınızı betimler. Yine de bu duygular kaygı, çökkünlük ve tükenmişlikle birlikte görülebildiği için ciddiye alınmaya değer.

Bu test neleri soruyor?

AlanNe anlama gelir?Testte karşılığı
Başarıyı kendine mal edememeBaşarıyı koşullara, başkalarına ya da denk gelmeye bağlama1, 2 ve 3. sorular
Açığa çıkma kaygısıBilmediğin bir şey çıkarsa yerini hak etmediğinin anlaşılacağı korkusu4, 5 ve 6. sorular
Övgü ve takdire tepkiÖvgüyü kabul edememe, takdiri bir yük olarak yaşama7, 8 ve 9. sorular
Kendini kanıtlama çabasıAşırı hazırlanma, kıyaslama, fırsatlardan geri durma10, 11 ve 12. sorular

Nasıl uygulanır?

Her ifadenin son birkaç ayda sizin için ne sıklıkla geçerli olduğunu seçin: "Hiçbir zaman" ile "Neredeyse her zaman" arasında. Okulda, işte ya da size önemli gelen herhangi bir alanda yaşadıklarınızı düşünebilirsiniz. Üç ifade (başarıyı kendi emeğinizin sonucu olarak görebilmek, emin olmadığınızı rahatça söyleyebilmek ve övgüyü içtenlikle kabul edebilmek) ters puanlanır: bunlar ne kadar sık geçerliyse puan o kadar düşer. Toplam puan 12 ile 60 arasında değişir ve yüksek puan daha fazla imposter duygusunu gösterir.

Puanınız nasıl yorumlanır?

Toplam puanMadde ortalamasıİmposter duyguları
12 ile 291,0 ile 2,4Belirgin değil
30 ile 422,5 ile 3,5Bazı işaretler
43 ile 603,6 ile 5,0Belirgin

Bu test için bir norm ya da kesme puanı yoktur. Aralıklar, madde ortalamasını cevap ölçeğinin alt, orta ve üst bölümlerine ayıran betimleyici aralıklardır. Araştırmalarda kullanılan imposter ölçeklerinin kesme puanları bu teste uygulanamaz.

Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

Puanınız, başarılarınızla ilgili kendi içinizde neler yaşadığınızı yansıtır. Göstermediği şeyler şunlardır: gerçekten yetersiz olduğunuzu göstermez; tam tersine imposter duyguları çoğunlukla nesnel başarılarla bir arada görülür. Bir ruhsal bozukluğunuz olduğu anlamına da gelmez. Yeni bir işe, okula ya da role başlarken "henüz bilmiyorum" duygusu olağandır; belirleyici olan, bu duygunun başarılar biriktikçe de sürüp sürmediğidir.

İmposter sendromunun nedenlerini, mükemmeliyetçilikle bağını ve neler yapılabileceğini imposter sendromu yazısında ayrıntılı anlattım.

İmposter sendromu ne kadar yaygın?

62 çalışmayı ve 14.161 katılımcıyı kapsayan bir sistematik derlemede imposter duygularının yaygınlığı yüzde 9 ile yüzde 82 arasında değişiyordu; bu büyük fark çoğunlukla kullanılan ölçeğe ve kesme puanına bağlıydı. İmposter duyguları hem kadınlarda hem erkeklerde, ergenlikten meslek yaşamının ileri dönemlerine kadar farklı yaş gruplarında yaygındı ve etnik azınlık gruplarında özellikle yüksekti (Bravata ve ark., 2020). Kavram ilk olarak kadınlarda tanımlanmış olsa da cinsiyet farkına dair bulgular tutarsızdır (Patzak ve ark., 2017).

Mükemmeliyetçilikle ilişkisi nedir?

İkisi sık sık birlikte görülür. 274 kişiyle yapılan bir çalışmada imposter duygularını en iyi yordayan etkenler, mükemmeliyetçiliğin kaygı yanıydı: yaptıklarından şüphe etme, hata yapma kaygısı ve başkalarının kendisinden kusursuzluk beklediğini düşünme. Yüksek standartlar için çaba göstermek ise imposter duygularına aynı ölçüde katkıda bulunmuyordu (Pannhausen ve ark., 2022). Yüksek standartlarınızın size ne kadar yük olduğunu mükemmeliyetçilik nedir yazısında anlattım; mükemmeliyetçilik testi ile de görebilirsiniz.

İmposter duyguları iş ve kariyeri etkiler mi?

Üniversite öğrencileri ve çalışanlarla yapılan iki çalışmada imposter duyguları başarısızlık korkusu, başarı korkusu ve düşük benlik saygısıyla ilişkiliydi; bu duyguları yoğun yaşayanlar kariyerlerini daha az planlıyor, ilerlemek için daha az çaba gösteriyor ve liderlik etmeye daha az istekli oluyordu (Neureiter ve Traut-Mattausch, 2016). Sistematik derlemede de imposter duyguları iş performansında düşüş, daha düşük iş doyumu ve tükenmişlikle ilişkili bulundu (Bravata ve ark., 2020). Bu bulgular bir ilişkiyi gösterir; neden sonuç bağını kanıtlamaz. Tükenmişlik düzeyinizi merak ediyorsanız tükenmişlik sendromu testi fikir verebilir.

İmposter duyguları düşük özgüvenle aynı şey mi?

İlişkili ama aynı değil. Clance İmpostor Fenomeni Ölçeğinin geçerlik çalışmasında imposter duyguları depresyon, benlik saygısı ve sosyal kaygıyla ilişkili bulundu, ancak bu kavramlardan belirgin biçimde ayrışıyordu (Chrisman ve ark., 1995). İmposter duyguları sıklıkla depresyon ve kaygıyla birlikte görülür (Bravata ve ark., 2020). İsteksizlik ve çökkünlük ya da sürekli endişe eşlik ediyorsa depresyon testi ve anksiyete testi, kendinize genel bakışınız için özgüven testi tamamlayıcı olabilir.

İmposter duygularıyla nasıl baş edilir?

Bu konuda kanıt henüz sınırlıdır: sistematik derlemede imposter duygularına yönelik bir tedaviyi değerlendiren yayımlanmış bir çalışma bulunamadı (Bravata ve ark., 2020). Yine de bazı ipuçları var. 459 üniversite birinci sınıf öğrencisiyle yapılan bir çalışmada imposter duyguları yükseldikçe öz şefkat düşüyordu; araştırmacılar öz şefkati artırmaya yönelik çalışmaların bu duygularla baş etmede yararlı olabileceğini öne sürdü (Patzak ve ark., 2017). Kavramı ilk tanımlayan terapistler de bu duyguların bireysel ve grup terapisinde ele alınabildiğini aktardı (Clance ve Imes, 1978). Başarılarınızı ve onlara katkınızı somut olarak not etmek, "bunu bilmiyorum" demeyi denemek ve bu duyguları güvendiğiniz biriyle paylaşmak iyi bir başlangıç olabilir. Kendinize nasıl yaklaştığınızı öz şefkat nedir yazısında anlattım.

Kimler için uygundur?

Bu test 18 yaş üstü yetişkinler için hazırlanmıştır; öğrenciler, çalışanlar ve yeni bir role başlayanlar için özellikle anlamlı olabilir. Ergenlerde benzer duygular okul ve aile ortamıyla birlikte, yaşa uygun biçimde ele alınmalıdır. Test bir başkasını değerlendirmek için değil, kendi deneyiminizi fark etmeniz için tasarlanmıştır.

Ne zaman profesyonel destek almalı?

İmposter duyguları sizi fırsatlardan geri tutuyorsa, sürekli aşırı çalışmanıza ya da tükenmenize yol açıyorsa veya eşlik eden kaygı ve çökkünlük günlük yaşamınızı zorluyorsa bir uzmanla görüşmeniz yerinde olur. Bursa'da yürüttüğüm çalışmalar için bireysel psikoterapi sayfasına bakabilirsiniz. Kimden destek alacağınızdan emin değilseniz psikolog mu psikiyatrist mi yazısı yol gösterebilir. Umutsuzluk, hayatın yaşamaya değmediği düşüncesi ya da kendinize zarar verme düşünceleri varsa beklemeden 112'yi arayın.

Kaynaklar

  • Clance, P. R. ve Imes, S. A. (1978). The imposter phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 15(3), 241 ile 247. DOI
  • Chrisman, S. M., Pieper, W. A., Clance, P. R., Holland, C. L. ve Glickauf-Hughes, C. (1995). Validation of the Clance Imposter Phenomenon Scale. Journal of Personality Assessment, 65(3), 456 ile 467. DOI
  • Mak, K. K. L., Kleitman, S. ve Abbott, M. J. (2019). Impostor phenomenon measurement scales: A systematic review. Frontiers in Psychology, 10, 671. DOI
  • Bravata, D. M., Watts, S. A., Keefer, A. L., Madhusudhan, D. K., Taylor, K. T., Clark, D. M., Nelson, R. S., Cokley, K. O. ve Hagg, H. K. (2020). Prevalence, predictors, and treatment of impostor syndrome: A systematic review. Journal of General Internal Medicine, 35(4), 1252 ile 1275. DOI
  • Pannhausen, S., Klug, K. ve Rohrmann, S. (2022). Never good enough: The relation between the impostor phenomenon and multidimensional perfectionism. Current Psychology, 41(2), 888 ile 901. DOI
  • Neureiter, M. ve Traut-Mattausch, E. (2016). An inner barrier to career development: Preconditions of the impostor phenomenon and consequences for career development. Frontiers in Psychology, 7, 48. DOI
  • Patzak, A., Kollmayer, M. ve Schober, B. (2017). Buffering impostor feelings with kindness: The mediating role of self-compassion between gender-role orientation and the impostor phenomenon. Frontiers in Psychology, 8, 1289. DOI

Sık sorulan sorular

Bu yazıyla ilgili en sık merak edilenleri kısaca derledim.

İmposter sendromu testi neyi ölçer?
Bu test, başarılarınızı kendinize mal etmekte ne kadar zorlandığınızı, yetersizliğinizin ortaya çıkacağı kaygısını, övgüye verdiğiniz tepkileri ve kendinizi kanıtlama çabanızı ne sıklıkla yaşadığınızı değerlendirir. Ne kadar başarılı olduğunuzu değil, başarılarınızı nasıl yaşadığınızı sorar.
İmposter sendromu bir hastalık ya da tanı mı?
Hayır. Adında sendrom geçse de imposter fenomeni tanı konabilen bir durum değildir ve tanı sistemlerinde yer almaz. Hem klinik örneklemlerde hem de genel toplumda görülen bir deneyimdir. Yine de kaygı, çökkünlük ve tükenmişlikle birlikte görülebildiği için ciddiye alınmaya değer.
Bu test bilimsel bir ölçek mi?
Hayır. Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından imposter fenomeni araştırmalarındaki kavramlara dayanarak hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır ve tanı koymaz.
Puanım ne anlama geliyor?
Toplam puan 12 ile 60 arasındadır. 12 ile 29 belirgin bir imposter duygusu olmadığını, 30 ile 42 bazı işaretleri, 43 ile 60 belirgin işaretleri gösterir. Bu aralıklar betimleyicidir; bir norma ya da kesme puanına dayanmaz.
İmposter sendromu ile düşük özgüven aynı şey mi?
Hayır. İkisi ilişkilidir ama aynı değildir. İmposter duyguları çoğunlukla nesnel başarılara rağmen yaşanır ve başarının kendine mal edilememesiyle ilgilidir; düşük özgüven ise kişinin kendine genel bakışını anlatır. Araştırmalar imposter duygularının benlik saygısı, depresyon ve sosyal kaygıdan ayrışabildiğini gösteriyor.
İmposter duygularıyla baş etmek için ne yapabilirim?
Bu konudaki araştırmalar henüz sınırlıdır. Başarılarınızı ve onlara katkınızı somut olarak not etmek, emin olmadığınızda bunu söylemeyi denemek ve bu duyguları güvendiğiniz biriyle paylaşmak bir başlangıç olabilir. Öz şefkatin bu duygularla ilişkili olduğu bulunmuştur. Duygular kararlarınızı ve ruh hâlinizi belirgin biçimde etkiliyorsa bir klinik psikologla görüşmeniz yerinde olur.

Yeni Bir Adım

Terapi sürecine başlamak için hazır mısınız?

Sorularınız için iletişime geçebilir veya randevunuzu kolayca planlayabilirsiniz.

İlgili Testler

Diğer Psikolojik Testler