Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği nedir?
Ölçek, 1960'larda New York eyaletinde 5 binden fazla lise öğrencisiyle geliştirildi (Rosenberg, 1965) ve sonra yetişkinlerde de yaygın biçimde kullanıldı. Ölçeğin geçerliği kadınlarda ve erkeklerde, farklı etnik gruplarda, üniversite öğrencilerinde ve toplumdan yetişkinlerde desteklenmiştir (Robins ve ark., 2001). Madde tepki kuramıyla yapılan bir incelemede ölçeğin tek bir ortak boyutu ölçtüğü, ancak on maddenin benlik saygısını aynı güçte ayırt etmediği bulunmuştur (Gray-Little ve ark., 1997). Ölçek 28 dile çevrilip 53 ülkede uygulanmış, yapısı ülkeler arasında büyük ölçüde aynı kalmıştır (Schmitt ve Allik, 2005). Türkçe uyarlaması Çuhadaroğlu (1986) tarafından yapılmıştır.
Nasıl uygulanır ve puanlanır?
Her ifadeye ne kadar katıldığınızı seçin: "Kesinlikle katılmıyorum" (0) ile "Kesinlikle katılıyorum" (3) arasında. Belirli bir günü değil, kendinize dair genel duygularınızı düşünün. Beş ifade (3, 5, 8, 9 ve 10) kendinize yönelik olumsuz duyguları anlatır ve ters puanlanır: bunlara katılmak puanı düşürür. Toplam puan 0 ile 30 arasında değişir ve yüksek puan daha yüksek benlik saygısını gösterir.
Puanınız nasıl yorumlanır?
| Toplam puan | Madde ortalaması | Kendinize bakış |
|---|---|---|
| 0 ile 14 | 0 ile 1,4 | Olumsuz değerlendirmeler ağır basıyor |
| 15 ile 24 | 1,5 ile 2,4 | Orta düzeyde olumlu |
| 25 ile 30 | 2,5 ile 3,0 | Belirgin biçimde olumlu |
Önemli: Rosenberg ölçeğinin yüksek ve düşük benlik saygısını ayıran resmi bir kesme puanı yoktur; ölçeğin sahibi olan bölüm de bunu açıkça belirtir. Yukarıdaki aralıklar, madde ortalamasını cevap ölçeğinin orta noktasına (katılmıyorum ile katılıyorum arası) göre ayıran betimleyici aralıklardır. 53 ülkede yapılan çalışmada bütün ülkelerin ortalaması ölçeğin orta noktasının üzerindeydi; yani insanların çoğu kendini genel olarak olumlu değerlendirir (Schmitt ve Allik, 2005).
Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?
Puanınız, kendinize yönelik genel tutumunuzun bugünkü hâlini gösterir. Göstermediği şey şudur: düşük benlik saygısı bir hastalık ya da tanı değildir; yeteneklerinizi, başarınızı ya da değerinizi de ölçmez. Yine de 77 boylamsal çalışmayı birleştiren bir meta-analizde düşük benlik saygısı, sonraki depresyon belirtilerini öngördü ve bu etki depresyonun benlik saygısını düşürme etkisinden daha güçlüydü; kaygıyla ilişki ise iki yönlü ve dengeliydi (Sowislo ve Orth, 2013). Kendinize bakışınıza isteksizlik ve çökkünlük eşlik ediyorsa depresyon testi fikir verebilir.
Özgüven ile benlik saygısı aynı şey mi?
Tam olarak değil. Benlik saygısı kendinize yönelik genel tutumdur; belirli bir işi başarabileceğinize dair inanç ise öz yeterlik olarak adlandırılır. Kendini genel olarak değerli gören biri topluluk önünde konuşmakta zorlanabilir, tersi de olabilir. Bu ayrımı, özgüven eksikliğinin belirtilerini ve nasıl geliştiğini özgüven eksikliği yazısında ayrıntılı anlattım. Değerini kusursuz performansa bağlama eğilimi benlik saygısını kırılgan hâle getirebilir; bu konuyu mükemmeliyetçilik nedir yazısında ele aldım, kendi eğiliminizi mükemmeliyetçilik testi ile görebilirsiniz.
Yüksek özgüven her zaman iyi midir?
Çok sayıda meta-analizi bir araya getiren bir değerlendirme, benlik saygısının ilişkiler, okul, iş, ruh sağlığı ve bedensel sağlık alanlarında küçük ama tutarlı faydaları olduğunu gösteriyor. Aynı değerlendirme benlik saygısının narsisizmden ayrılması gerektiğinin altını çiziyor (Orth ve Robins, 2022). Sağlıklı benlik saygısı, kendini başkalarından üstün görmek değil, en az onlar kadar değerli hissetmektir; ölçeğin ilk maddesi de tam olarak bunu sorar.
Özgüven sonradan gelişebilir mi?
Evet. Benlik saygısı görece kalıcı bir özelliktir ama değişmez değildir; ergenlikten orta yetişkinliğe doğru artar ve 50 ile 60 yaş civarında en yüksek düzeye ulaşır (Orth ve Robins, 2014). Yetişkinlerde 119 çalışmayı inceleyen bir meta-analiz, benlik saygısını hedefleyen müdahalelerin küçük ile orta düzeyde bir etkisi olduğunu buldu (Niveau ve ark., 2021). Düşük benlik saygısına yönelik bilişsel davranışçı programlarda haftalık oturumlarla büyük, tek günlük atölyelerle küçük etkiler görüldü; ancak bu analize yalnızca 7 çalışma girebildi (Kolubinski ve ark., 2018).
Bir başka yol, kendinizi değerlendirmek yerine kendinize nasıl davrandığınıza odaklanmaktır. Öz şefkat, kendini başkalarıyla kıyaslamaya dayanmadığı için benlik saygısının bazı dezavantajlarını taşımadan benzer ruh sağlığı faydaları sunabilir (Neff, 2011). Bu yaklaşımı öz şefkat nedir yazısında anlattım; zor anlarda kendinize nasıl davrandığınızı öz şefkat testi ile görebilirsiniz.
Kimler için uygundur?
Ölçek ilk olarak lise öğrencileriyle geliştirilmiş ve yetişkinlerde de yaygın kullanılmıştır. Bu sayfadaki sonuç yorumları 18 yaş üstü yetişkinler için yazılmıştır. Çocuk ve ergenlerde benlik saygısı aileyle birlikte, yaşa uygun biçimde değerlendirilmelidir.
Ne zaman profesyonel destek almalı?
Kendinize yönelik olumsuz düşünceler uzun süredir sürüyorsa, sizi fırsatlardan, ilişkilerden ya da işinizde ilerlemekten alıkoyuyorsa ya da isteksizlik, umutsuzluk veya yoğun kaygıyla birlikte geliyorsa bir klinik psikologla görüşmeniz yerinde olur. Bursa'da yürüttüğüm çalışmalar için bireysel psikoterapi sayfasına bakabilirsiniz. Kendinize zarar verme ya da yaşamınızı sonlandırma düşünceleriniz varsa beklemeden 112'yi arayın.




