Psikolojik destek almaya karar verdiğinizde ilk akla gelen sorulardan biri genellikle şudur: devlet hastanesinde psikolog var mı, varsa nasıl ulaşılır? Kısa cevap evet, pek çok devlet ve üniversite hastanesinde psikologlar çalışır. Ancak bu psikologlara ulaşma yolu, bir hekimden randevu almaktan farklı işler. Bu yazıda devlet hastanelerinde psikolojik desteğin nasıl işlediğini, hangi adımları izlemeniz gerektiğini, ücretsiz ya da düşük ücretli diğer seçenekleri ve hangi durumda hangi yolun daha uygun olabileceğini anlatıyorum.
Devlet hastanelerinde psikolog var mı?
Evet. Devlet hastanelerinde ve üniversite hastanelerinde psikologlar çoğunlukla psikiyatri ile çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniklerine bağlı olarak çalışır. Psikolojik test uygulamak, değerlendirme yapmak ve psikoterapi ya da psikolojik danışmanlık vermek başlıca görevleri arasındadır.
Ancak bilmeniz gereken iki nokta var:
- Her hastanede psikolog bulunmaz. Özellikle küçük ilçe hastanelerinde psikiyatri polikliniği olsa bile kadrolu psikolog olmayabilir.
- Psikoloğa genellikle doğrudan randevu alınmaz. Başvuru çoğu hastanede psikiyatri polikliniği üzerinden yapılır.
MHRS'den psikolog randevusu alınır mı?
MHRS, yani Merkezi Hekim Randevu Sistemi, adından da anlaşılacağı gibi hekimlere randevu vermek için tasarlanmıştır. Psikologlar hekim olmadığı için çoğu hastanede MHRS'de doğrudan "psikolog" randevusu seçeneği bulunmaz. Bu yüzden izlenen yol genellikle şudur:
| Adım | Ne yaparsınız? |
|---|---|
| 1. Randevu | MHRS üzerinden (internet sitesi, e-Nabız ya da ALO 182) devlet ya da üniversite hastanesinin psikiyatri polikliniğinden randevu alırsınız. |
| 2. Psikiyatrist muayenesi | Psikiyatrist yakınmalarınızı değerlendirir; gerekirse ilaç tedavisi planlar. |
| 3. Yönlendirme | Psikiyatrist psikolojik test ya da psikoterapi gerekli görürse sizi hastanedeki psikoloğa yönlendirir. |
| 4. Psikolog görüşmesi | Psikolog, hastanenin işleyişine göre test, değerlendirme ya da belirli aralıklarla görüşmeler yapar. |
Bazı hastanelerde bu işleyiş farklı olabilir; kimi hastaneler psikolojik danışmanlık birimleri için kendi randevu düzenini kullanır. Gideceğiniz hastanenin uygulamasını önceden telefonla sormak zaman kazandırır.
Devlet hastanesinde psikolog ücretli mi?
Devlet ve üniversite hastanelerindeki psikiyatri muayenesi ve hastane bünyesindeki psikolojik hizmetler, genel sağlık sigortası kapsamında sunulur. Muayene için katılım payı gibi küçük tutarlar söz konusu olabilir; güncel uygulamayı hastaneden ya da SGK'dan teyit etmeniz en doğrusudur.
Buna karşılık serbest çalışan bir psikologdan alınan psikoterapi hizmeti SGK kapsamında karşılanmaz. Ücretin hangi etkenlere göre değiştiğini psikolog seans ücreti neye göre belirlenir yazısında ayrıntılı anlattım.
Devlet hastanesinde psikolojik destek nasıl işler?
Kamu hastanelerinde ruh sağlığı hizmetleri çok sayıda kişiye ulaşmak zorundadır. Bu nedenle işleyiş, özel muayenehanedeki psikoterapiden farklılık gösterebilir.
| Devlet ya da üniversite hastanesi | Özel muayenehane | |
|---|---|---|
| Ücret | Genel sağlık sigortası kapsamında, düşük ya da sıfıra yakın | Ücretli, SGK kapsamında değil |
| Başvuru | Çoğunlukla psikiyatri muayenesi ve yönlendirme ile | Doğrudan randevu, sevk gerekmez |
| Görüşme sıklığı ve süresi | Hastanenin yoğunluğuna göre değişir; düzenli haftalık görüşme her zaman mümkün olmayabilir | Genellikle haftalık ya da iki haftada bir, belirli süreli seanslar |
| Uzman seçimi | Çoğunlukla hastane belirler | Kişi, uzmanın yaklaşımına göre seçim yapabilir |
| İlaç tedavisi | Aynı yerde psikiyatrist ile birlikte yürütülebilir | Gerekirse psikiyatriste yönlendirme yapılır |
Bu iki yol birbirinin rakibi değildir. Pek çok kişi ilaç tedavisini devlet hastanesindeki psikiyatristiyle sürdürürken psikoterapiyi başka bir yerde alır. Hangi uzmanın neyi yaptığını psikolog mu psikiyatrist mi yazısında, ilaç konusundaki yetki sınırlarını ise psikolog ilaç yazabilir mi yazısında anlattım.
Ücretsiz ya da düşük ücretli diğer seçenekler
Devlet hastanesi dışında da ücretsiz ya da düşük ücretli psikolojik destek alabileceğiniz yerler vardır. Bu hizmetlerin varlığı ve kapsamı ilden ile değiştiği için başvurmadan önce teyit etmeniz gerekir.
- Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri: Sağlık Bakanlığına bağlı bu merkezler ağırlıklı olarak şizofreni ve bipolar bozukluk gibi ağır ruhsal hastalıkları olan kişilere toplum temelli izlem ve destek sunar. Genellikle psikiyatri yönlendirmesiyle kayıt yapılır.
- Üniversitelerin psikolojik danışmanlık birimleri: Üniversite öğrencileri için çoğu üniversitede ücretsiz psikolojik danışmanlık hizmeti bulunur. Bazı üniversitelerin psikoloji bölümlerine bağlı uygulama merkezleri de topluma düşük ücretli hizmet verebilir.
- Belediyelerin danışmanlık merkezleri: Bazı belediyeler aile danışma ya da psikolojik destek birimleri aracılığıyla ücretsiz görüşme imkânı sunar.
- Okul rehberlik servisleri: Çocuk ve ergenler için ilk başvuru noktalarından biri okuldaki rehber öğretmendir.
- Destek hatları: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 hattı, şiddet ve istismar gibi durumlarda yönlendirme yapar.
Hangi yol size daha uygun olabilir?
- Belirtileriniz ağırsa, günlük işlevselliğiniz ciddi biçimde bozulduysa ya da ilaç değerlendirmesi gerekebileceğini düşünüyorsanız psikiyatri muayenesiyle başlamak doğru olur. Bu muayene devlet hastanesinde yapılabilir.
- Bütçe bir engelse yukarıdaki ücretsiz ve düşük ücretli seçenekleri değerlendirmek, hiç destek almamaktan her zaman iyidir.
- Belirli bir yaklaşımla, düzenli ve süreklilik gösteren bir psikoterapi süreci arıyorsanız özel muayenehanede çalışan bir klinik psikolog daha uygun olabilir.
Nereden başlayacağınızdan emin değilseniz kendi belirtilerinize dair bir ön fikir edinmek için test merkezindeki öz değerlendirme araçlarına bakabilirsiniz. Bu testler tanı koymaz, ama bir uzmanla görüşürken neyi anlatacağınızı netleştirmenize yardımcı olur.
Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa randevu beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Acil servisler ruhsal kriz durumlarında da başvuru noktasıdır.
Özetle
Devlet ve üniversite hastanelerinin pek çoğunda psikologlar çalışır, ancak çoğu zaman MHRS üzerinden doğrudan psikolog randevusu alınamaz. İzlenen yol genellikle psikiyatri polikliniğinden randevu almak ve psikiyatristin yönlendirmesiyle hastanedeki psikoloğa ulaşmaktır. Bu hizmetler genel sağlık sigortası kapsamında sunulur. Toplum ruh sağlığı merkezleri, üniversite birimleri ve belediyelerin danışma merkezleri de ücretsiz ya da düşük ücretli seçenekler arasındadır. Hangi yolun uygun olduğu; belirtilerin ağırlığına, ilaç ihtiyacına, bütçeye ve aradığınız sürecin düzenine göre değişir.
Düzenli bir psikoterapi süreci düşünüyorsanız terapi süreci sayfasında nasıl çalıştığımı anlattım; sorularınız için iletişim sayfası üzerinden yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS). mhrs.gov.tr
- T.C. Sağlık Bakanlığı. (2011). Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı (2011 ile 2023). Ankara.
- 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun. mevzuat.gov.tr
Sağlık sistemine ilişkin uygulamalar zaman içinde değişebilir. Bu yazı düzenli olarak gözden geçirilir; başvurmadan önce ilgili hastanenin güncel işleyişini teyit etmenizi öneririm.
