Stres ve Duygular

Aleksitimi Testi - Duygularınızı Tanıyıp Adlandırabiliyor musunuz?

Kl. Psk. Büşra Bulut12 Soru~3 dk
Aleksitimi Testi - Duygularınızı Tanıyıp Adlandırabiliyor musunuz?

Bu test neyi ölçer? Bu test, aleksitimi olarak adlandırılan özelliğin işaretlerini değerlendirir: duygularınızı ne kadar kolay tanıdığınızı, onları açlık ya da yorgunluk gibi bedensel durumlardan ayırıp ayıramadığınızı, sözcüklere dökebildiğinizi ve yaşadıklarınızı düşünürken iç dünyanıza ne kadar yöneldiğinizi. Sorular, aleksitimi araştırmalarındaki kavramlara (Sifneos, 1973; Taylor, 2000; Lane ve Schwartz, 1987) dayanılarak sitemiz için özgün olarak yazılmıştır. Araştırmalarda en sık kullanılan Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20; Bagby ve ark., 1994) lisanslı bir ölçektir; bu testte onun maddeleri kullanılmamıştır.

Önemli bir çerçeve: Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır, kesme puanı yoktur ve aleksitimi ya da başka bir durum için tanı koymaz.

Soru 1 / 120 / 12 tamamlandı

Gün sonunda "Bugün nasıl hissettim?" diye düşündüğümde aklıma yalnızca yaptığım işler ve olanlar gelir; o günün duygusunu bulamam.

Aleksitimi nedir?

Aleksitimi, kelime anlamıyla "duygular için söz bulamama" demektir. Terim, psikosomatik hastalıkları olan kişilerde duygusal yaşamda daralma, hayal dünyasında yoksulluk ve duyguları anlatacak uygun sözcükleri bulamama gibi özellikleri tanımlamak için ortaya atıldı (Sifneos, 1973). Bugün aleksitimi, duyguların zihinsel olarak işlenmesinde ve düzenlenmesinde güçlük olarak ele alınıyor; bu özellik uyumsuz duygu düzenleme yollarıyla ve düşük duygusal zekayla ilişkili bulunmuştur (Taylor, 2000).

Aleksitimi bir hastalık ya da tanı değildir. Genel nüfusta yapılan araştırmalarda aleksitimi puanlarının toplumda normal dağıldığı görülmüş ve bu bulgu aleksitiminin bir kişilik boyutu olduğunu doğrulamıştır (Salminen ve ark., 1999). Yani mesele "var ya da yok" değil, "ne kadar" sorusudur.

Aleksitiminin yönüTestte karşılığı
Duyguyu tanımaGün sonunda duyguyu bulamamak, ruh hâli değişimini başkalarından öğrenmek, karışık duyguları ayırt edebilmek
Duyguyu bedenden ayırmaStresin önce bedende fark edilmesi, huzursuzluğun açlık mı olay mı olduğunu kestirememek, bedensel gerginliği olaya bağlayabilmek
Duyguyu anlatmaAnlatırken duygu sözcüklerinin az olması, duygu sorusuna düşünceyle yanıt vermek, benzetmelerle anlatabilmek
Dışa dönük düşünmeYaşananları yalnız olaylar düzeyinde düşünmek, duyguyu çevrenin tepkisinden çıkarmak
Hayal etmeGelecekteki bir durumda nasıl hissedeceğini canlandırmakta zorlanmak

Nasıl uygulanır?

Her ifadenin son birkaç ayda sizin için ne sıklıkla geçerli olduğunu seçin: "Hiçbir zaman" ile "Neredeyse her zaman" arasında. Tek bir günü değil, genel tabloyu düşünün. Üç ifade (karışık duyguları ayırt edebilmek, bedensel gerginliği bir olaya bağlayabilmek ve duyguyu benzetmelerle anlatabilmek) ters puanlanır: bunlar ne kadar sık geçerliyse puan o kadar düşer. Toplam puan 12 ile 60 arasında değişir ve yüksek puan, duyguları tanıma ve adlandırmada daha fazla güçlük işaretini gösterir.

Puanınız nasıl yorumlanır?

Toplam puanMadde ortalamasıGüçlük işaretleri
12 ile 291,0 ile 2,4Belirgin değil
30 ile 422,5 ile 3,5Bazı işaretler
43 ile 603,6 ile 5,0Belirgin

Bu test için bir norm ya da kesme puanı yoktur. Aralıklar, madde ortalamasını cevap ölçeğinin alt, orta ve üst bölümlerine ayıran betimleyici aralıklardır. Araştırmalarda kullanılan TAS-20 kesme puanları bu teste uygulanamaz.

Sonuç ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

Puanınız, duygularınızı tanıma ve anlatma konusunda kendinizi nasıl gördüğünüzü yansıtır. Göstermediği şeyler şunlardır: duygusuz biri olduğunuzu göstermez; aleksitimisi olan kişiler de duygu yaşar, yalnızca onu tanımakta ve sözcüklere dökmekte zorlanır. Test bir otizm ya da başka bir durum taraması da değildir. Aleksitimi otizm spektrumundaki kişilerde daha sık görülse de evrensel değildir: 15 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde otizm grubunda aleksitimi oranı yaklaşık yüzde 50, karşılaştırma grubunda yaklaşık yüzde 5 bulundu (Kinnaird ve ark., 2019).

Aleksitiminin belirtilerini, nedenlerini ve duyguları tanımayı nasıl öğrenebileceğinizi aleksitimi nedir yazısında ayrıntılı anlattım.

Aleksitimi ne kadar yaygın?

Finlandiya'da genel nüfusu temsil eden 1.285 kişiyle yapılan bir araştırmada aleksitimi oranı yüzde 13'tü; erkeklerde (yüzde 17) kadınlara (yüzde 10) göre daha sıktı ve ileri yaş, düşük eğitim düzeyi ve düşük sosyoekonomik düzeyle ilişkiliydi (Salminen ve ark., 1999). 30 ile 97 yaş arasındaki 5.454 kişiyle yapılan daha geniş bir çalışmada oran yüzde 9,9 bulundu ve aleksitimi yaş ilerledikçe artıyordu (Mattila ve ark., 2006). Bu oranlar TAS-20 ile ölçülmüştür.

Duygular ve bedensel duyumlar nasıl karışır?

Bir duyguyu tanımak, bedenden gelen sinyalleri (kalp atışı, midede sıkışma, gerginlik) okumayı da gerektirir. Bir çalışmada aleksitimi, açlık ve yorgunluk gibi duygusal olmayan bedensel sinyalleri algılamada da güçlükle ve duygularla bedensel durumları birbirine daha benzer algılamayla ilişkili bulundu; araştırmacılar aleksitiminin genel bir bedensel farkındalık güçlüğü olabileceğini öne sürdü (Brewer ve ark., 2016). Duygusal farkındalığı basamaklar hâlinde ele alan bir kurama göre de farkındalık bedensel duyumlardan başlar, tek tek duyguları ve en sonunda karışık duyguları ayırt edebilmeye doğru gelişir (Lane ve Schwartz, 1987).

Açıklanamayan bedensel yakınmalarda ilk adım her zaman tıbbi muayenedir. Bedensel belirtilerinizin yükünü genel olarak görmek isterseniz bedensel belirti testi fikir verebilir.

Duyguları adlandırmak neden önemli?

Bir beyin görüntüleme çalışmasında, olumsuz duygusal görüntüler karşısında hissedileni kelimelere dökmek amigdalanın ve diğer duygusal bölgelerin tepkisini azalttı (Lieberman ve ark., 2007). 14 gün boyunca günlük tutulan bir çalışmada olumsuz duygularını daha ince ayrımlarla yaşayan kişiler, özellikle yoğun duygu anlarında duygularını daha sık düzenlemeye çalıştı (Barrett ve ark., 2001). Duygularını ince ayrımlarıyla tanıyabilen kişiler yoğun sıkıntı anında aşırı alkol, saldırganlık ya da kendine zarar verme gibi zararlı baş etme yollarına daha az başvuruyor ve daha hafif kaygı ve depresyon belirtileri yaşıyor (Kashdan ve ark., 2015).

Duyguları fark edip onlarla savaşmadan taşıyabilmeyi duyguları kabul etmek vazgeçmek midir yazısında anlattım. Duygularınıza ne kadar dikkat ettiğinizi duygusal zeka testi, zor duygularla nasıl baş ettiğinizi duygu düzenleme testi ile de görebilirsiniz.

Aleksitimi ve depresyon arasında bağ var mı?

19 çalışmayı ve 3.572 kişiyi kapsayan bir meta-analizde depresyon ile duyguları tanıma ve anlatma güçlüğü arasında orta düzeyde, dışa dönük düşünme ile arasında zayıf bir ilişki bulundu (Li ve ark., 2015). Bu ilişki iki yönlü olabilir ve kesitsel çalışmalar hangisinin önce geldiğini göstermez. Duygularınızı tanımakta zorlanmaya isteksizlik ve çökkünlük eşlik ediyorsa depresyon testi fikir verebilir.

Aleksitimi değişebilir mi?

Evet, kısmen. Psikolojik müdahalelerin aleksitimi üzerindeki etkisini inceleyen bir derleme, özellikle aleksitimik özellikleri doğrudan hedefleyen çalışmalardan sonra puanların belirgin biçimde azaldığını buldu (Cameron ve ark., 2014). Dört randomize kontrollü çalışmayı ve 460 katılımcıyı birleştiren bir meta-analizde bilinçli farkındalık temelli müdahaleler aleksitimiyi kontrol gruplarına göre azalttı; araştırmacılar bulguların daha büyük örneklemlerle tekrarlanması gerektiğini vurguluyor (Norman ve ark., 2019). Bilinçli farkındalık uygulamalarına başlamak için mindfulness egzersizleri yazısına, bu alandaki çalışmalarım için mindfulness temelli çalışmalar sayfasına bakabilirsiniz.

Kimler için uygundur?

Bu test 18 yaş üstü yetişkinler için hazırlanmıştır. Çocuk ve ergenlerde duyguları tanıma ve anlatma becerileri gelişimini sürdürdüğünden, yaşa uygun biçimde ve aileyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ne zaman profesyonel destek almalı?

Duygularınızı tanıyamamak ilişkilerinizde sık sık yanlış anlaşılmalara yol açıyorsa, zor duygular birikip beklenmedik anlarda taşıyorsa ya da açıklanamayan bedensel yakınmalarınız, isteksizlik veya çökkünlük eşlik ediyorsa bir uzmanla görüşmeniz yerinde olur. Bursa'da yürüttüğüm çalışmalar için bireysel psikoterapi sayfasına bakabilirsiniz. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112'yi arayın.

Kaynaklar

  • Sifneos, P. E. (1973). The prevalence of 'alexithymic' characteristics in psychosomatic patients. Psychotherapy and Psychosomatics, 22, 255 ile 262. DOI
  • Taylor, G. J. (2000). Recent developments in alexithymia theory and research. The Canadian Journal of Psychiatry, 45(2), 134 ile 142. DOI
  • Bagby, R. M., Parker, J. D. A. ve Taylor, G. J. (1994). The twenty-item Toronto Alexithymia Scale. I. Item selection and cross-validation of the factor structure. Journal of Psychosomatic Research, 38(1), 23 ile 32. DOI
  • Lane, R. D. ve Schwartz, G. E. (1987). Levels of emotional awareness: A cognitive-developmental theory and its application to psychopathology. American Journal of Psychiatry, 144(2), 133 ile 143. DOI
  • Salminen, J. K., Saarijärvi, S., Äärelä, E., Toikka, T. ve Kauhanen, J. (1999). Prevalence of alexithymia and its association with sociodemographic variables in the general population of Finland. Journal of Psychosomatic Research, 46(1), 75 ile 82. DOI
  • Mattila, A. K., Salminen, J. K., Nummi, T. ve Joukamaa, M. (2006). Age is strongly associated with alexithymia in the general population. Journal of Psychosomatic Research, 61(5), 629 ile 635. DOI
  • Kinnaird, E., Stewart, C. ve Tchanturia, K. (2019). Investigating alexithymia in autism: A systematic review and meta-analysis. European Psychiatry, 55, 80 ile 89. DOI
  • Brewer, R., Cook, R. ve Bird, G. (2016). Alexithymia: A general deficit of interoception. Royal Society Open Science, 3(10), 150664. DOI
  • Lieberman, M. D., Eisenberger, N. I., Crockett, M. J., Tom, S. M., Pfeifer, J. H. ve Way, B. M. (2007). Putting feelings into words: Affect labeling disrupts amygdala activity in response to affective stimuli. Psychological Science, 18(5), 421 ile 428. DOI
  • Barrett, L. F., Gross, J., Christensen, T. C. ve Benvenuto, M. (2001). Knowing what you're feeling and knowing what to do about it: Mapping the relation between emotion differentiation and emotion regulation. Cognition and Emotion, 15(6), 713 ile 724. DOI
  • Kashdan, T. B., Barrett, L. F. ve McKnight, P. E. (2015). Unpacking emotion differentiation: Transforming unpleasant experience by perceiving distinctions in negativity. Current Directions in Psychological Science, 24(1), 10 ile 16. DOI
  • Li, S., Zhang, B., Guo, Y. ve Zhang, J. (2015). The association between alexithymia as assessed by the 20-item Toronto Alexithymia Scale and depression: A meta-analysis. Psychiatry Research, 227(1), 1 ile 9. DOI
  • Cameron, K., Ogrodniczuk, J. ve Hadjipavlou, G. (2014). Changes in alexithymia following psychological intervention: A review. Harvard Review of Psychiatry, 22(3), 162 ile 178. DOI
  • Norman, H., Marzano, L., Coulson, M. ve Oskis, A. (2019). Effects of mindfulness-based interventions on alexithymia: A systematic review. Evidence-Based Mental Health, 22(1), 36 ile 43. DOI

Sık sorulan sorular

Bu yazıyla ilgili en sık merak edilenleri kısaca derledim.

Aleksitimi nedir?
Aleksitimi, duyguları tanımakta, onları bedensel duyumlardan ayırmakta ve sözcüklere dökmekte güçlük çekme özelliğidir. Bir hastalık ya da tanı değil, insanlarda farklı düzeylerde görülen bir kişilik boyutudur.
Bu test bilimsel bir ölçek mi?
Hayır. Bu test bilimsel bir ölçek değildir; tarama ve farkındalık amaçlı, Kl. Psk. Büşra Bulut tarafından aleksitimi araştırmalarındaki kavramlara dayanarak hazırlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmamıştır ve tanı koymaz.
Puanım ne anlama geliyor?
Toplam puan 12 ile 60 arasındadır. 12 ile 29 belirgin bir güçlük işareti olmadığını, 30 ile 42 bazı güçlük işaretlerini, 43 ile 60 belirgin güçlük işaretlerini gösterir. Bu aralıklar betimleyicidir; bir norma ya da kesme puanına dayanmaz.
Aleksitimisi olan kişi duygusuz mudur?
Hayır. Aleksitimik özellikleri olan kişiler de duygu yaşar; zorlandıkları şey bu duyguyu tanımak, adlandırmak ve başkalarına anlatmaktır. Bazen duygu yalnızca baş ağrısı ya da mide sıkıntısı gibi bedensel bir değişiklik olarak fark edilir.
Aleksitimi otizm belirtisi midir?
Hayır, aleksitimi tek başına otizmi göstermez. Otizm spektrumundaki kişilerde daha sık görülse de evrensel değildir ve otizmi olmayan birçok kişide de görülür. Bu test otizm taraması değildir; böyle bir sorunuz varsa bir uzmana başvurun.
Aleksitimi düzelir mi?
Aleksitimik özellikler kısmen değişebilir. Araştırmalarda duyguları fark etme ve adlandırmayı doğrudan hedefleyen psikolojik çalışmalardan ve bilinçli farkındalık temelli müdahalelerden sonra aleksitimi puanlarının azaldığı görülmüştür.

Yeni Bir Adım

Terapi sürecine başlamak için hazır mısınız?

Sorularınız için iletişime geçebilir veya randevunuzu kolayca planlayabilirsiniz.

İlgili Testler

Diğer Psikolojik Testler